مقاله آناتومی چشم رشته علوم پزشکی

چشم ها (organum visus) (شکل شماره ی ۱-۱ علوم پزشکی) به صورت یک اندام نورواکتودرمی، از پروزنسفال جنینی که به اکتودرم سطحی اتصال می یابد و توسط فرانشیم رأسی عصبی و مزودرمی تحریک شده (induced) احاطه می شود، به وجود می آیند. ساختار نهایی چشم و ضمائم چشمی درون کاسه ی چشم یا چشم خانه قرار دارند که تنها بخشی از آن از جنس استخوان است. در ارتباط با کره ی چشم، ماهیچه های قوی چشمی وجود دارند که آناتومی کره ی چشم را حرکت می دهند، فاسیا و چربی دور حدقه ای وجود دارد که کره ی چشم را احاطه می کند و ضربه گیر آن است، پلک ها و پرده ی ملتحمه (Conjunctivae) وجود دارد که از چشم (کره ی چشم) حفاظت می کند.

آناتومی چشم:

دستگاه اشکی (lacrimal apparatus) وجود دارد که سطح کره ی چشم را مرطوب نگه داشته، اولین سد محافظتی در برابر عفونت و آلودگی می باشد و به تغذیه (غذارسانی به) قرنیه کمک می کند. به علت وجود غشاء دوگانه برای چشم، این اندام هم دارای عناصر عصبی مرکزی و هم عناصر عصبی محیطی می باشد. عصب نوری از نوع مرکزی، با میلینی از سلول های بافت غیرعصبی با غشاء اکتودرمی است که قسمت ساختمان اودنتیتیال سیستم عصبی مرکزی را تشکیل می دهد، اما اعصاب ماهیچه های چشمی و عنبیه، از نوع محیطی با غلاف lemmocyte (سلولی که تبدیل به یک سلول نوریلما می شود، سلول های شوان) است. پوشش فیبروز و رگ دار احاطه کننده ی کره ی چشم و عصب نوری، مشابه پرده های مغز هستند که مغز و نخاع شوکی را می پوشانند. فضای بین غلافی عصب نوری، متصل به فضای زیر عنکبوتیه ای (subarachnoid space) مغز متصل است و محتوی مایع مغزی- نخاعی است. در میان افراد مختلف، تفاوت های قابل ملاحظه ای در خصوص موقعیت چشم ها، اندازه ی حفره ی چشمی و اندازه و شکل روزنه ی پلکی وجود دارد.

چشم،عدسی،قرنیه:

ناحیه ای از صفحه ی عصبی که مقدر است چشم را ایجاد کند،در ابتدا از قسمت میانی فردی به نام میدان بینایی،که در مجاورت حاشیه قدامی پروزنسفالون آینده است به وجود می آید.تاثیر متقابل ا ین ناحیه از اکتودرم عصبی و مزودرم سری زیر آن ودر دوزیستان،اندودرم روده ای اولیه پیشین باعث می شود که میدان بینایی منفرد به دو ناحیه جانبی تشکیل دهنده ی چشم تقسیم شود هر گاه این تفکیک به طور کامل انجام نگیرد،ناهنجاری سیکلوپیا به وجود می آید  که در آن یک چشم دروسط رشد می کندپس از این که قسمت سری لوله ی عصبی مسدود گشت،اتساع جانبی پروزنسفالون حباب های بینایی را تشکیل داده است که توسط پایک های بینایی به پروزنسفالون متصل باقی می ماند. هر یک از حباب های بینایی به طرف جانب رشد می کند و به اکتو درم سطحی مجاور تماس می یابد. در اثر این تماس اکتودرم ضخیم شده و صفحه ی عدسی را ایجاد می کند که از اکتو درم سطحی جدا می شود و اکتو درم سطحی لایه ی جلویی قرنیه را تشکیل می  دهد.لایه های عمقی تر قرنیه از سلول های مزانشیمی ستیغ عصبی به وجود می آیند.همزمان سطوح جانبی حباب بینایی توی هم فرورفته و جام بینایی دو لایه ی نسبتا کاملی را به وجود می آورد .

لایه سطحی داخلی تر حفره ی بینایی تبدیل به شبکیه عصبی با لایه های نورونی مربوط می شود که عمل گیرنده حس بینایی را به عهده دارند . لایه خارجی تر جام بینایی،بافت پوششی رنگ دانه دار شبکیه را به وجود می آوردپایک بینایی، باقی می ماند و حباب بینایی را به داینسفالون  متصل کرده و اکسون های نورون های لایه گانگلیون شبکیه ای را به مغز در حال تکامل راهنمایی می نماید .جدول زیر مراحل این رویداد را در سگ و گاو مشخص می نماید.جسم مژگانی و سطح خلفی عنبیه توسط سلول های بافت پوششی رنگ دانه دار که از لبه های قدامی جام بینایی تا عدسی امتداد دارند شکل می گیرد. بافت های همبندی مشیمیه ،صلبیه،عنبیه از ستیغ عصبی و با شرکت اندکی از مزو درم به وجود می آیند. رگ های خونی اطراف چشمی در مشیمیه،جسم مژگانی  و عنبیه از رشته های رگ ساز یا آنژیوژنیک مزودرمی که در اصل با قوس اول آئورتی مربوط هستند مشتق می شوند.عضلات چشم از سه طریق مختلف به وجود می آیند . عضلات غیر خودی که چشم را در کاسه چشم یا حدقه حرکت می دهند،از مزو درم پاراکسیال سری به وجود می آیند. دو گروه عضلات خودی وجود دارند . عضلات عنبیه از سلول های پوششی رنگ دانه داری که ابتدا در لبه ی جام بینایی قرار دارند به وجود می آیند . عضلات مژگانی  بر خلاف آنها از سلول مزانشیمی ستیغ عصبی به وجود می آیند.

چشم
چشم

( مسیرهای عصب بینایی):

ارتباط اساسی دستگاه بینایی، به خصوص ارتباطات شبکیه با هسته ی ژنیکولیت جانبی و از این ناحیه تا قسمت بینایی قشر مغز طی مکانیسمی بر مبنای ژنتیکی قبل از تولد تکامل می یابد.به هر حال،در بعضی از نوزادان زودرس پستانداران، به خصوص در گربه و میمون ثابت شده است که میزان دید رل مهمی در ایجاد و نگهداری پایانه های سیناپسی بازی می کند. دوره بحرانی برای این مرحله در گربه سه تا چهار ماه اول پس از تولدو در میمون سال اول تولد می باشد ، اگر چه این حیوانات به خصوص در خلال هفته ی دوم تا چهارم (گربه)و هفته دوم تا دوازدهم (میمون)خیلی حساس می باشند.مقدار دید هر دو چشم در تکامل دید دو چشمی بسیار مهم است.هر نوع اطلاعات در مورد نکته یا شیئی خاصی در جلوی حیوانات ، در هر نورون در یک لایه قشر بینایی جمع ومتمرکز می گردد. در حالی که بعضی از این نورون ها به طور مساوی توسط هر دو چشم ها تحریک می شوندگروهایی از نورون های مرکزی ناشی از چشم طرف مقابل ،به وسیله گروه هایی ناشی از چشم همان طرف در عرض قشر بینایی مغز همکاری دارند.در بررسی های زیادی که روی بچه گربه ها و میمون انجام گرفته نشان داده شده است که اگر دید یک چشم به علت کاتاراکت ارثی یا بستن کوتاه مدت چشم به طریق جراحی پلک ها به طور موقت کاهش یابد،دید دو چشمی طبیعی هرگز تکامل نمی یابدبه هر حال،در این حیوانات اکسون هایی که اطلاعات را از چشم سالم منتقل می کنند روی نورون های قشری که معمولا در تماس با چشم غیر سالم است سیناپس های عملی بر قرار می کنند . بنابراین،نورون های قشری که به طور طبیعی دید چشم ناسالم را در یافت و نگاهداری می نمایند،این دید را نسبت به چشم سالم تفاوت می گذارند. این نتایج هنگامی به دست آمدند که از بین رفتن چشم در خلال دوره ی بحرانی اوائل پس از تولد اتفاق افتاد و حیوانات هرگز بهبود نیافتند . از طرف دیگر اگر دوره ی محرومیت از دید خیلی کوتاه تر باشد (چند روز) یا بعد از مرحله ی حساس دوره ی بحرانی اتفاق بیفتد،حیوانات بهبود می یابند.جالب توجه اینکه،اثرات محروم کردن موقت دید دو چشم خفیف تر می باشد.پس از برقراری دید طبیعی در شبکیه،فعالیت الکتریکی نورون های قشر بینایی مغز مختل مانده ولی طرح سلول های اصلی مربوط به دید چشم های راست و چپ دست نخورده باقی می ماند .این نکته ثابت می کند که تکامل دید دو چشمی طبیعی به همزمانی و تعادل اطلاعاتی که در یک ردیف و با فاصله به هر دو چشم می رسد بستگی دقیقی دارد.

شکل گیری:

Aguirre و همکارانش (۱۹۷۲) شکل گیری اولیه چشمان سگ و ضمائم آن را از ۱۵ روزگی حیوان تا زمان بلوغ، با استفاده از جنین تقسیم بندی شده، در دفعات متوالی و در مجتمع دانشگاهی Cornell، مورد مطالعه قرار دادند. اکثر مدت زمان های داده شده در گزارش فعلی، از این تحقیقات برگرفته شده اند. کارهای عملی انجام شده بر روی چشم پرندگان که توسط Johnston و همکارانش در سال ۱۹۷۹ صورت گرفته است، درباره ی شرکت نسبی neural Crest جنینی و بافت های مزودرم در شکل گیری اجزای چشم، توضیح می دهد. هرچند این تحقیق در ارتباط با چشم پرندگان است، اما احتمال زیادی وجود دارد که داده ها و اطلاعات حاصل از آن برای چشم پستانداران نیز قابل استفاده باشد. اولین نشانه ی شکل گیری چشم، به صورت یک شیار بینایی بر روی چین خوردگی های عصبی (neural folds) است که به سمت notochord (طناب استوانه ای شکل سلولی روی طرف پشتی جنین که محور طولی جنین را مشخص می کند)، در هر دو طرف جنین قرار دارد. اکتودرم عصبی احاطه کننده ی این شیار، در قسمت جلویی بدن و به صورت افقی، تکثیر می یابد تا یک دیوار تیکول توخالی از پروزنسیفال یعنی کیسه ی چشمی را بوجود آورد. همچنان که کیسه ی چشمی (Optic Vesicle) شکل می گیرد.

«صلبیه»:

 صلبیه متشکل از شبکه متراکمی از کلاژن و فیبرهای الاستیک و فیبروسیت های همراه با آن ها می باشد. ضخامت صلبیهدر بخش های مختلف متفاوت است و در پشت های محل اتصال قرنیه و صلبیه دارای بیشترین ضخامت است، جایی که ماهیچه های راست و مورب به استخوان متصل می شوند و حاوی شبکه سیاهرگی صلبیه ای می باشد. ماهیچه های چشمی یا مژه ای (Ciliary muscles) به یک برجستگی خطی که یک حلقه را تشکیل میدهد(annulus scleara) و بر روی سطح داخلی تر صلبیه قرار دارد و نسبت به زاویه عنبیه قرنیه، عقب تر واقع شده است .

آناتومی چشم
آناتومی چشم

قرنیه:

قرنیه، بخش جلویی پوشش فیبروزی را تشکیل می دهد. این بخش از چشم در طول زندگی فرد به طور طبیعی شفاف است و تقریباً ضخامتی برابر با ۰٫۵ تا ۰٫۶ میلی متر، در خط محور دارد (جدول ۱-۱) ضخامت قرنیه با افزایش سن، افزایش می یابد. اندازه گیری های انجام شده با استفاده از ضخامت سنج نوری و مافوق صوت در بافت زنده بدن، نشان می دهند که در طول خط محور چشم، قرنیه به صورتی یکنواخت نازک تر از لبه قرنیه (جایی که قرنیه به صلبیه می پیوندد، Limbus) است. شعاع قرنیه یک سگ زنده تقریباً ۵/۸ تا ۹ میلی متر است سگ هایی که جثه درشتی دارند، در مقایسه با سگ های متوسط و کوچک، قرنیه مسطح تری دارند. قرنیه سگ ها به میزان بسیار کمی بیضی شکل است، ابعاد داخلی –جانبی (Mediolateral) معمولاً حدود ۱۰ درصد بزرگتر (بیشتر) از ابعاد پشتی شکمی (dorsoventral) که معمولاً در یک سگ متوسط ۱۶ تا ۱۸ میلی متر است، می باشد. قرنیه چشم از پنج لایه مختلف تشکیل شده است: اپی تلیوم جلویی یا پیشین، غشای محدود کننده جلویی (لایه (Bowman، لایه همبندی مخاط (Substantia propria)، غشای محدود کننده عقبی (غشای(Descemet و اپی تلیوم عقبی یا پشتی (اندوتلیوم).

تغییر پذیرترین این لایه ها در میان مهره داران وجود یک غشای محدود کننده جلویی است. Shively و Epling (1970) طی مطالعه ای در خصوص ساختار ظریف قرنیه سگ سانان، قادر به نشان دادن یک لایه متمایز و مجزا که با لایه Bowman (غشای  محدود کننده جلویی) قابل مقایسه باشد، نبودند. این مسئله توسط Morina و همکارانش، که ترتیب ساختمانی ریزترین ذرات متشکله قرنیه سگ شکاری را توصیف کرده بودند، نیز تصدیق شد.این گروه، استرومای زیر اپی تلیایی (با ضخامتی حدود ۹ میکرومتر) را به صورت Hypocellular توصیف کردند و بر این باور بودند که قرنیه سگ های شکاری حاوی دسته های کلاژنی است که به طور تصادفی جهت دار شده اند. اپی تلیوم جلویی قرنیه تقریباً به اندازه ۱۹ سلول ضخامت دارد و متشکل از سه لایه جدا از هم و متمایز می باشد. یک لایه منفرد (تکی) از سلول های بنیادی که به شکل ستونی هستند، بر روی جلویی ترین استروما قرار می گیرد. بر روی این لایه، تقریباً سه لایه از سلول های جناحی (wing cells) چند ضلعی وجود دارد. لایه های سطحی از سلول هیا فلس دار مسطح تشکیل شده اند. سطحی ترین لایه سلول های فلس دار، در تماس مستقیم با فیلم اشکی پیش قرنیه ای است و دارای سطحی با چین خوردگی های بسیار ریز (microplicated) می باشد. چنین به نظر می رسد که این چینها در محکم شدن فیلم اشکی پیش قرنیه ای دارای اهمیت است و همچنین در فرآیند انتقال، به واسطه بسط و توسعه سطح غشا، نقشی را بر عهده دارد. هم اپی تلیای قرنیه ای جلویی و هم عقبی، به خصوص اپی تلیای عقبی درجه رطوبت لایه همبندی مخاط(substantia lamina) را بواسطه یک مکانیزم انتقالی فعال، تنظیم می کنند.پارگی هر یک از اپی تلیوم ها، منجر به ادم قرنیه ای می شود.شفافیت قرنیه به میزان زیادی به علت آرایش بسیار مرتب فیبریل های کلاژن است که قسمت عمده لایه همبندی مخاط (substantia lamina) را تشکیل می دهند. این فیبریل ها، قطرهای یکسان کمی دارند ودر لایه ها(صفحه های) مجزا، قرار گرفته اند. کلیه فیبریل های درون یک لایه (یا lamella) موازی با یکدیگر و سطح قرنیه ای قرار دارند، هرچند فیبریل های موجود درون هر لاملا(لایه) با همان زاویه ای قرار دارند که لاولاهای دیگردر سایر لایه ها قرار گرفته اند. فیبرسیت های قرنیه (کراتوسیت ها) در فاصله میان لاولاها مسطح شده اند. قرنیه، در طول این صفحات لایه ای، به انسانی پاره پاره (تشریح) می شود.سایر عواملی که در شفافیت قرنیه شرکت دارند، کمبود پیگمان کمبود رگ های خونی و کمبود فیبرهای عصبی میلین در بزرگ می باشد.

هرگونه پارگی یا شکافدر ساختار بسیار مرتب فیبرهای کلاژن که به عنوان مثال توسط ادم یا زخم شدن بافت، ایجاد می شود. موجب کاهش شفافیت خواهد شد. پوشش محدود کننده پشتی،غشای  کاملاً زیرین اپی  تلیوم عقبی(پشتی) قرنیه می باشد و در سگ ها در مقایسه با انسان تقریباً دو برابر ضخیم تر است. اپی تلیوم پشتی قرنیه متشکل از یک اپی تلیوم مکعبی شکل ساده است که شکل ظاهری هر یک از سلول های آن، تقریباً به شکل یک۶ ضلعی است . در هر میلی متر مربع از آن تقریباً ۲۵۰۰ سلول وجود دارد و تراکم این سلول ها با افزایش سن و به دنبال جراحی های درون چشمی (واقع در داخل کاسه چشم) کاهش می یابد. همچنین مورفولوژی این سلول ها در بعضی بیماری ها مانند دیابت تغییر می کند. توانایی این لایه در، بازسازی و ترمیم، بسته به نوع گونه، متفاوت است. آسیب شدید به این لایه از سلول ها، منجر به ادم مزمن قرنیه ای می شود. قرنیه که فاقد رگ های خونی است، به طور طبیعی توسط پوپ های مویینه ای در محل اتصال قرنیه به صلبیه (limbus)، فیلم اشکی پیش قرنیه ای و مایع زلالیه، تغذیه می شود. قرنیه، به وسیله انشعاباتی از اعصاب مژه ای (Ciliary) که خود از عصب چشمی (ophthalmic) ناشی می شوند، عصب دار شده است.عصب چشمی نیز شاخه (انشعابی) از عصب های۳ گانه می باشد. انشعابات عصبی قرنیه وارد لایه های استروما در Limbus (محل اتصال قرنیه به صلبیه) می شوندوهمچنانکه که همگی به سمت رأس کره چشم همگرامی شوند، تیلین خود را از دست می دهند. عصب دار شدن قرنیه توسط عصب های ۳ گانه برای وضعیت معمولی آن ضروری است. ظاهراً کمبود اعصاب حسی، باعث از بین رفتن اثر تغذیه ای ایجاد شده توسط اعصاب مژه ای (ciliary newe) می شود. عصب دار شدن قرنیه منجر به ایاد زخم در قرنیه، ادم وکاهش بافت استروما(کراتیت یا التهاب قرنیه که مربوطبه تغذیه بافت عصبی است) حتی در صورتی که عملکرد پلک ها صحیح و سالم باشد، می شود. شواهدی وجود دارند که چنین پیشنهاد می دهند که نوروپپتید یا ماده P که مرتبط با پایانه های قرنیه ای عصب ۳پانه می باشد، فاکتور عصبی ضروری برای حفظ سلامت طبیعی قرنیه است. قرنیه همچنین دارای عصب های سمپاتیک می باشد. و اپی تلیوم قرنیه ای جلویی سگ، که ظاهراً مستقل از یک منبع عصبی است، سرشار از استیل کولین می باشد. عملکرد استیل کولین در این موقعیت و در این زمان، نامشخص است. در محل اتصال قرنیه به صلبیه اپی تلیوم قرنیه ای جلویی متصل به پرده ملتحمه مربوط به پیاز مغزیت (bulba conjunctiva) می باشد. فیبرهای کلاژن لایه همه بندی مخاط، با نزدیک شدن به صلبیه، به طور ناگهانی نظم و ترتیب خود را از دست می دهند و در نتیجه از میزان شفافیت نیز کاسته می شود.محل اتصال قرنیه به صلبیه به صورت دریب و مایل است و ضلع پشتی در مقایسه با ضلع جلویی، خارجی تر (دورتر از مرکز) می باشد.

رشد و نمو چشم:

چشم ها در مراحل اولیه جنینی به صورت دو برامدگی جانبی دردیانسفال قابل تشخیص هستند.همچنان که این برامدگی هابه اکتودرم سطحی تماس حاصل می کنند به داخل فرورفتگی پیدا کرده و جام بینایی را تشکیل می دهند.لایه داخلی جام بینایی به شبکیه حساس به نور تبدیل می شوددر صورتی که لایه خارجی به لایه رنگدانه ای شبکیه،لایه رنگدانه ای مژگانی و بافت پوشی قدامی عنبیه تبدیل می شوند.اکتودرم سطحی که جام بینایی را می پوشاندضخیم شده و عدسی را به وجود می آورد.اکتودرمی که روی عدسی را متعاقبا می گیرد به همراه مزانشیم آن ناحیه،قرنیه را ایجاد می کند.مزودرم پیرامونی به بافت همبند،عروق خونی و عضلات چشمی تبدیل می شوند.

مباحثی دیگر از مقاله آناتومی چشم رشته علوم پزشکی :

  • بررسی «پوشش فیبروزی»
  • مشیمیه
  • «پوشش دارای رگ های خونی»
  • اطاقک های چشم: درون کره ی چشم، ۳ اطاقک وجود دارد
  • چشم به عنوان یک وسیله بینایی
  • چشم خانه یا حدقۀ چشم
  • بافت شناسی چشم
  • ساختمان کره چشم
  • بدنه مژگانی
  • بررسی  چشم ماهی ها,دوزیستان و خزندگان
  • جنین شناسی رشد و نمو چشم
مطلب بالا چکیده‌ای از تحقیق و پژوهش اصلی میباشد جهت تهیه نسخه کامل آن از باکس زیر اقدام به خرید و دانلود نمایید
لینک خرید پژوهش مقاله آناتومی چشم رشته علوم پزشکی:
تحویل فوری و خودکار فایل با لینک مستقیم بعد از پرداخت
تعداد صفحه: 58
قالب: فایل word

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *