مقاله فمینیسم ایرانی رشته جامعه شناسی

مقاله فمینیسم ایرانی رشته جامعه شناسی یکی از مهمترین تحولات دو دهه اخیر در زندگی فرهنگی ایران، توجه به مسائل زنان و تاکید بر نقش جنس گونگی، مرد سالاری و فمینیسم در قالب حرکت های سیاسی،‌ اجتماعی و فرهنگی است. جریان فمینیسم ایرانی نضج گرفته در دو دهه اخیر،‌ حاصل نو اندیشی دینی است که عمدتاً به دو دلیل قوت گرفته است: اولاً‌ به دلیل بافت دینی و مذهبی کشور، و ثانیاً به دلیل نظام حکومت دینی که به مقتضای آن حقوق اسلام، مانند حقوق جزایی، مدنی، اقتصادی، سیاسی و … اعمال می گردد. اجرای آن حقوق و قوانین در نظام اجتماعی ما، چالش های فراوانی را بین نگرش سنتی و نوین در باب زن موجب گردیده است.فمینیسم ایرانی به طیفی از زنان ایرانی اطلاق می شود که قصد دارند از منظری نو به مسائل زنان نظر افکنند و برای تغییر و بهبود شرایط آنان فعالیت نمایند. این طیف،‌ متشکل از دو گروه تجدد طلب است، گروهی به فرهنگ مدرن غرب، دلبسته اند و منکر آموزه های دینی شده و با طبقاتی یا خرافی دانستن آنها مروج دیدگاه های ماتریالیستی شدند. گروه دیگر که هم به اسلام، معتقدند و هم از فرهنگ غرب متاثرند، دفاع از حقوق زن را سرلوحه فعالیت خود قرار داده اند.

فمینیسم جنسیت گرا:

جنسیت گرایان به پشتوانه دانش جدید، زن و مرد را نه دو جنس مخالف بلکه متفاوت و خصوصیات زنانه و مردانه را به آن صورتی که بر طبق سنت در دو قطب مخالف هم قرار می گیرند نه امری طبیعی  و سالم که زاییده شرایط اجتماعی و فرهنگی ناسالم و غیر متعادل می دانند. روانکاو بزرگ کارل یونگ و بسیاری از روان شناسان جدید مثل ساندرابم نشان داده اند که هر دو دسته از خصوصیاتی که مردانه و زنانه تلقی شده اند به درجات مختلف هم در زن و هم در مرد وجود دارد.مدعی دعوت به گریز از تمایزات زنانه و مردانه و قبول الگوهای رفتاری که هم زنانه باشد و هم مردانه همین شاخه فمینیسم است. آنها باور دارند که زنان و مردان باید هر دو خصلت مردانه و زنانه را در خود جمع آورند تا انسانی رها از قید جنسیت، و انسانی در زنمرد پدید آید.در نقد این نگرش می توان گفت: نظریه زنمرد پیشاپیش ویژگی های انسانها را به مردانه و زنانه تقسیم می کند. افزون بر این که در جامعه مردسالار در عمل ویژگی های مردسالارانه را قدرت بیشتری می یابد. به عبارت دیگر پیامد نهایی نظریه زنمرد این است که زنان برای برخورداری از برابری باید به مردان تبدیل شوند. اگر جنس گونگی پدیده ای تاریخی – فرهنگی است وظایف متفاوت زن و مرد از کجا پدیدار می شوند؟ چگونه می توان بیش از آن دقیقه تاریخی که جنس گونگی در روابط اجتماعی شکل می گیرد چیزی به نام زنانگی داشت.

با قبول این نگرش کارکرد خانواده از بین می رود. به تعبیر دیگر یکی از عوامل موثر برای کارکرد خانواده تقسیم کار جنسی است. بگفته پارسونز برای آن که خانواده بتواند کارکرد موثری داشته باشد باید نوعی تقسیم کار جنسی در آن برقرار باشد تا مردان و زنان از این طریق بتوانند نقشهای بسیار متفاوتی را بر عهده گیرند. مردان که واحد خانواده را به نظام گسترده تر اجتماعی پیوند می زنند باید در جهت گیری خانواده نقش موثری داشته باشند. نیروی محرک خانواده باشند و بلند پروازی و خویشتنداری از خود نشان دهند. اما زنان که وظیفه شان اداره امور داخلی خانواده است و باید از کودکان و هم از مردان بزرگسال خانواده مراقبت کنند باید سنگ صبور باشند یعنی مهربان. پروراننده دوست دار و سرشار از عاطفه باشند. اگر کارکرد و جهت گیری های زنان و مردان در خانواده بسیار شبیه هم گردد رقابت میان آنها زندگی خانوادگی را مختل خواهد کرد و  نقش تعیین کننده خانواده در حفظ استراتژی اجتماعی ضعیف خواهد شد.این رویکرد در ایران به مقتضای شرایط اجتماعی و فرهنگی از ابزار وجود کمتری برخوردار بوده است اگر چه گاهی فعالیت جسته و گریخته ای در بعضی از مطبوعات کشور از آنان مشاهده شده است.انتشارات روشنگران و مطالعات زنان و افرادی چون فرزانه طاهری، شهرنوش پارس پور، سهیلا شهشهانی، مینا کوشا و ناهید ایرانی نفی کننده رابطه ی جنسی ظالمانه هستند. چه رابطه جنسی ظالمانه رابطه ای استعماری و ابزاری است. مردان، یعنی شوهران، به جای رابطه عاشقانه در واقع هر بار به همسران خود به گونه ای مجاز و مشروع تجاوز می کنند. چون این رابطه دو سویه وبرابر نیست. مرد عموماً لذت می برد و زن عموماً شکنجه می شود. عاطفه، شخصیت و استقلال زن در مقابل لذت مرد مچاله می شود. از این رو بعضی از فمینیستهای جنسیت گرا، با همین استدلال، همجنس بازی را به جای ازدواج پیشنهاد می کنند. باید از حقوق زنان و دختران لزبیک همجنس گرای ایرانی نیز دفاع کرد چرا که همخوابگی یک زن همجنس گرا با اجبار با جنس مخالف به معنی مشروعیت بخشیدن به تجاوز دائمی به یک انسان است.یکی دیگر از روشهای این شاخه فمینیسم ایرانی تاکید بر اشتغال زنان است. طبق این نگرش دفاع از اشتغال زنان به عنوان راه رهایی زنان از ستم جنسی مطرح شده است. اما باید توجه داشت که در هیچ یک از نظریه های فمینیستی این راهکار مورد تایید قرار نگرفته است. افزون براین که فمینستهای مارکسیست و سوسیالیست به ریشه یابی گسترش پدیده اشتغال زنان در غرب پرداخته و نشان داده اند که چگونه نظام سرمایه داری با کشاندن زنان به بازار کار سود می برد.باید هشدار داد تا نتایج و پیامدهای پنهان و ناخواسته فمینیسم جنسیت گرا گریبان گیر جامعه ایران نشده است چاره ای اندیشیده شود.

فمینیسم
فمینیسم

فمینیسم ایرانی – اسلامی (جریان واسط):

این نگرش نیز به مقتضای ادله دینی، تقابل بین زن و مرد را می پذیرد ولی تفاضل بین آنها در امور اجتماعی،‌ سیاسی،‌ فرهنگی و گاه اقتصادی را نفی می کند. این گروه مذهبی که از درون نواندیشان دینی بیرون آمده است به دلیل زبان مشترک با حاکمان،‌ توانایی آن را دارد که در ارتباط با مسائل و مشکلات زنان با ساخت حکومت و نیروهای درون آن به گفتمان بپردازد. در واقع این گروه بخشی از خواسته های اجتماعی،‌ سیاسی،‌ فرهنگی اقتصادی و حقوقی زن ایرانی را به زبان اسلامی ترجمه می کنند و به مسئولان انتقال می دهند.از مدعیان این نگرش می توان به اعظم طالقانی صاحب امتیاز پیام هاجر و شهلا شرکت سر دبیر زن روز اشاره کرد. فعالیت پیام هاجر را می توان به چهار دوره تقسیم کرد:پیام هاجر در دوره اول گرایش به طرح مسائل زنان دارد و گاه همین گرایش در انتخاب و گزینش مطالب مربوط به زنان تعیین کننده است. مطالب مربوط به زنان به طرح مسائل حقوقی زن و خانواده دیدگاه قرآن و اندیشمندان دینی در مورد زن و… اختصاص دارد. در بعد حقوقی، پیام هاجر از همان شماره های نخست به طرح مشکلات حقوقی خانواده که بیش از همه مربوط به زنان است، می پردازد. قیومیت  فرزند،‌ نفقه ازدواج موقت،‌ قضاوت زن، تعدد زوجات، زنان و قوانین کار و … از آن دست قوانینی است که پیام هاجر در صورت بازنگری در آنها را توصیه می کند.در دره دوم نشریه پیام هاجر از نشریات فمینیسم سیاسی یا تجدد طلب محسوب می شود و با آثاری از شریعتی،‌ طالقانی، منتظری، بازرگان، مصدق و …. به حقوق زنان بیشتر در بعد سیاسی توجه می کند. ویژگی دوره سوم این نشریه این است که نسبت به جریان فمینیسم لائیک و سکولار سکوت کرده است. در دوره چهارم بیشتر به طرح مطالب و دیدگاه های روشنگران دینی نوگرا می پردازد.

فمینیسم علم گرا:

رویکرد علم گرایانه بر این باور است که باید زنان نیز به عالم چه عالم بیرون و چه عالم درون نگاه عالمانه کنند. ادعای فمینیسم علم گرا این است که تاکنون فقط مردان به عالم نظر کرده اند تا به حال، فقط مردان به روان شناسی، معرفت شناسی، وجود شناسی و … پرداخته اند و فهمهای خودشان را از آنها ارائه داده اند، حالا زنان نیز باید این کارها را انجام دهند.برای مثال، مدعیان این نگرش معتقدند که تاکنون معرفت شناسی در جریان شناخت فقط بر ذهن متکی بوده و احساسات و عواطف را در آن دخیل نمی دانسته است. یکی از قسمت های پنج گانه ای که  فمینیست های علم گرای امروزی بسیار جدی در مورد آن بحث کرده اند این است که اصلا شناخت از عالم واقع، نمی تواند تنها با استفاده ا ذهن صورت گیرد بلکه ذهن و احساسات و عواطف باید با هم به مواجهه با عالم واقع بروند. به همین دلیل آنها معتقدند که تمام دانش معرفت شناسی تا به امروز بر دیدگاهی مردانه، تنگ نظرانه و یک سونگرانه متکی بوده، زیرا مردان در مقایسه با زنان احساسات و عواطف ضعیف تری دارند.طبق این نگرش برای حل و رفع مسائل زنان باید خود زنان به حوزه های معرفتی وارد شوند تا بتوانند خودشان از جهان تلقیی داشته باشند و همچنین بتوانند بر تلقی مردان از جهان تاثیر بگذارند.با طرح این شاخه فمینیسم و پذیرش آن از طرف پاره ای از اندیشمندان کشور می توان ادعا کرد که یکی از ضعف های مهم فمینیسم در ایران این است که این رشته به طور آکادمیک مطرح نیست. ترجمه پراکنده مقالات فمینیستی قدم مثبتی است، اما به تنهایی نمی تواند موجبات شناخت همه جانبه فمینیسم را فراهم کند. زنان ایران هنوز تاریخی از آن خود ندارد.اما مسائل در این مرحله در ایران عبارتند از:

1- ناآشنایی با نظریه های مهم علوم انسانی

2- ابهام  ها و پیچیدگی های زبانی متون نظری

3- بیگانگی زنان با اندیشه و تفکر که اغلب از نظر فرهنگی حوزه ای مردانه تلقی می شود.

4- دشواری های ایجاد ارتباط بین فمینیسم نظری و فمینیسم به عنوان جنبش سیاسی و اجتماعی زنان.

شایان ذکر است که با ایجاد این شاخه فمینیسم یعنی ورود فمینیسم به حوزه معرفت شناسی فمینیسم با پدیده های پست مدرن قرین شود.

مباحث دیگر مقاله فمینیسم ایرانی رشته جامعه شناسی:

  • فمینیسم در ایران
  • تاکید بر عدم تفاضل میان زن و مرد
  • نقد و بررسی فمینیسم ایرانی
  • فمینیسم سکولار
  • فمینیسم متجددانه
  • فمینیسم اسلام گرا
  • فمینیسم سیاسی (فمینیسم اپوزسیون)
مطلب بالا چکیده‌ای از تحقیق و پژوهش اصلی میباشد جهت تهیه نسخه کامل آن از باکس زیر اقدام به خرید و دانلود نمایید
لینک خرید پژوهش مقاله فمینیسم ایرانی رشته جامعه شناسی:
تحویل فوری و خودکار فایل با لینک مستقیم بعد از پرداخت
تعداد صفحه: 32
قالب: فایل word
توضیحات: منبع دارد

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *