مقاله جمعیت و تنظیم خانواده

طبق تعریف سازمان جهانی بهداشت ، اتخاذ یک سیاست جمعیت از سوی خانواده هاست که داوطلبانه ، آگاهانه ومسئولانه از طرف والدین به خاطر ارتقاء تندرستی وبهزیستی اعضای آن به مورد اجرا گذاشته می شود .تعریف دیگر WHO در سال 1992 اینطور ارائه شده است کوشش افراد برای هماهنگ سازی رفتار باروری خود با شرایط زندگی ، ارزشهایی که میشناسند واهدافی که می خواهند به آن برسند . افزایش سریع جمعیت از موانع پیشرفت جامعه به شمار می رود چرا که اشتغال ، مسکن ، آموزش ، ساختار روستاها وتدراک تسهیلات بهداشتی را به مخاطره می اندازد وباعث پیشرفت فقر وانحطاط واختلال در نظم و روند توسعه می گردد . هیچ فرآیندی در باب توسعه اقتصادی اجتماعی وفرهنگی وجود ندارد که به نحوی با مسئله رشد جمعیت ارتباط نداشته باشد وبه همین دلیل است که برنامه های تنظیم خانواده در روند توسعه یک جامعه اهمیت زیادی دارند .

جمعیت وتغذیه :

در ایران منابع موجود فقط برای تغذیه 30 میلیون نفر کفایت می کند وبرای مابقی جمعیت یعنی بیش از 50% جمعیت بایستی از خارج غذا وارد کرد ، از طرف دیگر با مصرف فعلی تا بیست سال دیگر به حدود دو برابر مواد غذایی احتیاج داشت واین در حالی است که یک ششم جمعیت ما به نوعی دچار سوء تغذیه می باشند بعلاوه اینکه رقم سوء تغذیه در بین کودکان ما از این هم بیشتر است .

جمعیت واشتغال :

امرزه اشتغال یکی از بزرگترین مشکلات کشورهاست وافزایش بی رویه جمعیت به این مشکل دامن می زند . در حال حاضر سالانه تعداد بی شماری از جویندگان کار وارد بازار می شوند که با توجه به رشد بی رویه جمعیت در آینده نه چندان دور شاهد انبوه عظیمی از جویندگان کار خواهیم بود .به عنوان مثال در کشور ما براساس نتایج طرح آمارگیری جمعیت (1370) از 5/55 میلیون نفر جمعیت ایران رقمی معادل 23% یا حدود 13 میلیون نفر شاغل بوده اند وحال اگر نرخ رشد جمعیت به همین صورت کنونی ادامه یابد ، پیش بینی می شود که جمعیت ایران ، در ظرف 25 سال آینده 100 میلیون نفر برسد ، در صورت ثابت ماندن نسبت شاغلین (23%) حجم نیروی کار به 23 میلیون نفر بالغ خواهد شد ، براین اساس لازم است حدود 10 میلیون شغل یعنی سالانه 400 هزار شغل جدید در فعالیتهای اقتصادی 25 سال آینده تکوین پذیرد که این کاری بس عظیم ودشوار خواهد بود ونیازمند شدید کنترل جمعیت می باشد .

جمعیت وبهداشت :

آمار نماینگر این واقعیت است که برای تامین خدمات بهداشتی مطلوب هنوز راه درازی در پیش است وافزایش سریع جمعیت مشکلات ونارساییهای موجود را پیچیده تر خواهد ساخت . از طرف دیگر رشد جمعیت سریع تر از رشد وتوسعه خدمات بهداشتی ودرمانی می باشد . بنابراین بیماری های عفونی ، انگلی وسوءتغذیه ودر مرحله بعد بیماری های خونی وکم خونی درصد بالایی از بیماران مراجعه کننده به مراکز خدمات درمانی را به خود اختصاص می دهد .

استراتژی تنظیم خانواده:

تنظیم خانواده یک هدف نیست بلکه یک استراتژی وخط مشی است که اهداف خاصی را دنبال میکند (اهم این اهداف ذکر گردید ) موضوعاتی که در برنامه تنظیم خانواده بدانها پرداخته می شود از نظر گستردگی وکمیت وکیفیت در جوامع مختلف ، متفاوت است  . بدیهیست تنظیم خانواده نیز مانند سایر خدمات بهداشتی تحت تاثیر شرایط وامکانات ، الگوها وآداب ، سیاست گذاری ها ، اقتصاد ودیگر شرایط جامعه قرار دارد .بسیاری از موارد فوق مفاهیم نوینی در برنامه های تنظیم خانواده هستند وهریک از برنامه های فوق ممکن است برابر اهداف وسیاستگذاری کشورها حذف ، تعدیل ویا به دقت اجرا شوند . در ایران شبکه های بهداشتی درمانی عهده دار ارائه خدمات تنظیم خانواده می باشند فعالیتها واستراتژیها تعیین شده از سوی who برای تنظیم خانواده به شرح زیر است.

1- فاصله گذاری مناسب ومحدود کردن موالید

2- آموزش درباره عقیم سازی

3- آموزش درباره بچه داری

4- آموزش درمورد روابط جنسی

5- غربالگری بیماری های مربوط به دستگاه تناسلی (مثل سرطان گردن رحم)

6- مشاوره ژنتیک

7- معاینه ومشاوره پیش از ازدواج

8- انجام آزمون های مربوط به بارداری

9- مشاوره درباره ازدواج

10- آماده کردن زن وشوهر برای زایمان وتولد نخستین کودک آنها

11- ارائه خدمات برای زنانی که ازدواج نکرده اند

12- آموزش مسائل مربوط به اقتصاد واصول تغذیه در خانواده

13- ارائه خدمات برای قبول فرزند خوانده

تنظیم خانواده
تنظیم خانواده

کنترل ترشح هیپوفیز به وسیله هیپوتالاموس :

تقریباً تمام ترشحات هیپوفیز توسط سیگنالهای هورمونی یا عصبی هیپوتالاموس کنترل می شود در واقع ترشح هورمونهای هیپوفیز پیشین به وسیله هورمون هایی موسوم به فاکتورهای آزاد کننده هیپوتالاموس کنترل می شوند که در داخل خود هیپوتالاموس ترشح شده وسپس از طریق رگهای خونی کوچک به هیپوفیز پیشین حمل میگردند . این هورمون های آزاد کننده ومهارکننده در هیپوفیز پیشین بر روی سلولهای غده عمل کرده وترشح آنها را کنترل می کنند . برای هر نوع هورمون هیپوفیز پیشین یک هورمون آزاد کننده هیپوتالاموس وبرای برخی از هورمون های هیپوفیز پیشین نیز یک هورمون مهارکننده هیپوتالاموسی وجود دارد مثلاً آزادکننده گونادوتروپین از هیپوتالاموس ترشح شده واز رگهای خونی به هیپوفیز پیشین رفته وموجب آزاد شدن L.H وF.S.H از هیپوفیز می گردد .

تشخیص بارداری :

بارداری معمولاً براساس وجود آمنوره(عدم قاعدگی) بزرگ شدن رحم وتست مثبت آزمایشگاهی برای بارداری تشخیص داده می شود . تهوع وحساسیت پستانها در اغلب موارد وجود دارد . گاهی ممکن است تشخیص قطعی بارداری پیش از عقب افتادن اولین عادت ماهانه جهت جلوگیری از کاربرد مواد زیان آور برای جنین (مانند اشعه x یا داروهای سرطان زا) ویا فراهم کردن مراقبت بهداشتی برای مادر لازم باشد تظاهرات مربوط به بارداری به سه گروه تقسیم می گردند.

لانه گزینی بلاستوسیت در رحم (Implantation ):

بلاستوسیت در حال رشد بعد از رسیدن به رحم وقبل از لانه گزینی در آندومتر 2 تا4 روز دیگر در حفره رحمی باقی می ماند واین بدان معنی است که لانه گزینی معمولاً در روز هفتم بعد از تخمک گذاری روی می دهد . در طی این مدت تخمک تغذیه خود را از ترشحات آندومتر تامین می کند .لانه گزینی از عمل سلولهای تروفوبلاست که بر روی سطح بلاستوسیت بوجود می آید ناشی می شود . این سلولهاآنزیم های هضم کننده ای ترشح می کنند که سلولهای آندومتر را هضم کرده وبحالت محلول درمی آورد . مایع وموادغذایی که به این ترتیب آزاد می شوند توسط همان سلولهای تروفوبلاستی بطور فعال بداخل بلاستوسیت حمل می شوند ومواد غذایی باز هم بیشتری را برای رشد آن ایجاد می کنند .

دوره ماهانه تخمدانی وعمل هورمونهای گونادوتروپیک :

سالهای تولید مثل طبیعی زن بوسیله تغییرات دوره ای ماهانه در میزان ترشح هورمونهای زنانه وتغییرات معادلی در خود اندامهای جنسی مشخص می گردد . این طرح دوره ای موسوم به سیکل جنسی زن Cycle Female Sexual یا سیکل قاعدگی Menstrual Cycle است مدت هر سیکل به طور متوسط 28 روز است اما می تواند حتی در زنان کاملاً طبیعی به کوتاهی 20 روز یا به بلندی 45 روز باشد ، اگر چه طول غیر طبیعی سیکل گاهی با کاهش باروری همراه است .

انتقال تخمک در لوله رحمی :

بعد از لقاح 3 تا 4 روز بطور طبیعی برای انتقال تخمک از طریق لوله رحمی بداخل حفره رحم لازم است این انتقال بطور عمده بوسیله یک جریان ضعیف مایع در لوله رحمی در نتیجه ترشح سلولی باضافه عمل سلولهای مژکداری که لوله را مفروش می کند ومژکهای ان همیشه بسوی رحم ضربان دارند بانجام می رسد ممکن است انقباضات ضعیف لوله رحمی نیز به عبور تخمک کمک کند .لوله های رحمی دارای سطح ناهموار وپر از فرورفتگی هستند که معمولاً عبور تخمک را با وجود جریان مایع به تاخیر می اندازد . همچنین گردن لوله رحمی یا دوسانتی متر آخر لوله رحمی قبل از ورود به رحم در سه روز اول بعد از تخمک گذاری بحالت انقباض اسپاسمی باقی می ماند . بعد از این مدت ، پروژسترون که بسرعت در حال افزایش است ابتدا باعث افزایش تعداد گیرنده های پروژسترونی برروی سلولهای عضله صاف شده و سپس این گیرندهها را فعال کرده ویک اثر شل کننده ایجاد می کند که به تخمک اجازه می دهد تا وارد رحم شود .تاخیر در انتقال تخمک از لوله رحمی موجب می شود که چندین مرحله تقسیم در تخمک انجام شود وتخمک که اکنون بلاستوسیت نامیده می شود با حداقل 100 سلول دارد رحم گردد .

Family Planning
Family Planning

بارور شدن تخمک :

بعد از انزال ، لااقل تعدادی از اسپرمهای در ظرف 5 تا10 دقیقه از طریق رحم به آمپولها در انتهای تخمدانی لوله های رحمی انتقال می یابند واحتمالاً انقباضات رحم ولوله های رحمی بعلت اثرات تحریکی مواد موجود در مایع منی ویک هورمون آزاد شده از غده هیپوفیز پیشین در جریان ارگاسم زن به این عمل کمک می کند . اما باید دانست که از میان حدود نیم میلیارد اسپرمی که وارد واژن می شوند فقط 1000 تا 3000 عدد موفق می شوند که از لوله های رحمی عبور کرده وبه نزدیکی تخمک برسند . وقتی اولین اسپرم به پیرامون تخمکی که آماده لقاح است می رسد ، موادی که در قسمتهای خارجی سراسپرم وجود دارد وموادی که در جدارهای خارجی تخمک وجود دارد ترکیب شیمیائی چسبنده ای تشکیل می دهند که موجب می شود اسپرم در پیرامون تخمک باقی بماند یکی از ویژگیهای گونه های مختلف جانوران در این است که اسپرم افراد هر گونه فقط با تخمک همان گونه می تواند لقاح کند ، علت این ویژگی وجود همین مواد شیمیایی است که برای هر گونه اختصاصی است . پس از اینکه اسپرم به تخمک چسبید از کیسه مخصوصی (اکروزم) که در سر اسپرم وجود دارد آنزیمهایی ترشح می شوند که پرده های اطراف تخمک را حل می کنند . از طرفی دم اسپرم در تمام این مدت در حال حرکت است و در نتیجه اسپرم مرتباً به طرف جلو رانده می شود . پس از اینکه اسپرم از پرده های اطراف تخمک گذشت وغشاهای پلاسمائی اسپرم وتخمک به یکدیگر رسیدند ، دو غشاء با هم ممزوج شده وتدریجاً سروگردن اسپرم کاملا وارد سیتوپلاسم تخمک می شود . در این موقع جدار مخصوص به نام جدار لقاحی به دور تخمک بوجود می اید جنس این جدار طوری است که هیچ اسپرم دیگری قادر به نفوذ در آن و وارد شدن به تخمک نخواهد بود . اگر به جای یک اسپرم ، دواسپرم وارد یک تخمک شوند ، جفت شدن کروموزومهای نروماده مختل شده و سلول تخم یا تشکیل نخواهد شد ویا اگر هم تشکیل شود در اولین مراحل نمو خواهد مرد . پس از ورود سروگردن اسپرم به سیتوپلاسم تخمک هسته آن با هسته تخمک ادغام شده وهسته سلول تخم بوجود می آید .

وقایع محور هیپوتالاموس – هیپوفیز – تخمدان:

دیدیم که تغییرات جدار رحم تحت تاثیر هورمون های تخمدان صورت می گیرد که خود ناشی از رشد ونمو فولیکول وجسم زرد است حال این سوال پیش می آید که چه عواملی موجب تغییرات فولیکول وجسم زرد می شوند . اگر غده هیپوفیز را در جانور ماده ای برداریم ، ملاحظه می کنیم که هیچ یک از وقایع تخمدانی رخ نمی دهد . پس عوامل تنظیم کننده تغییرات تخمدان در هیپوفیز وجود دارند . این عوامل همان هورمونهای گنادوتروپیک FSH ،LH هستند . هورمون FSH موجب رشد فولیکول وترشح استروژن وهورمون LH موجب رشد جسم زرد وترشح پروژسترون می شود . نوسانات ترشحی این دوهورمون نیز همگام با تغییرات تخمدان صورت می گیرد .همانطور که در مورد سایر هورمونهای هیپوفیزی گفتیم ، FSH  ، LH نیز به نوبه خود تحت تاثیر هورمونهای مترشحه از هیپوتالاموس هستند ، بنابراین واضح است که وقایع یک دوره جنسی در مرحله نهایی توسط اعمال عصبی کنترل می گردند ، این چنین اعمال منظم عصبی را اصطلاحاً ساعتهای بیولوژیک می گویند .ساعت بیولوژیک در مورد تنظیم دوره جنسی انسان ، طوری تنظیم شده است که مرتباً هر 28 روز یکبار ابتدا موجب افزایش FSH شده ورشد فولیکول وترشح استروژن را سبب میشود ، سپس با یک افزایش ناگهانی وشدید LH در نیمه دوره (روز14) موجب پاره شدن فولیکول وتخمک گذاری شده ورشد جسم زرد وترشح پروژسترون را سبب می شود . باید توجه داشت ، هورمونهای استروژن و پروژسترون نیز به نوبه خود برروی هیپوتالاموس اثر می گذارند وکار ساعتهای زیستی تاحدی نیز تحت تاثیر اثر خود تنظیمی این هورمونها است .

مباحث دیگری از مقاله جمعیت و تنظیم خانواده:

  • جمعیت شناسی
  • انواع جمعیت
  • تاریخچه جمعیت شناسی در ایران
  • ساختار جمعیت
  • حرکات جمعیت
  • الگوهای باروری
  • عوامل مؤثر در باروری زنان
  • شاخصهای جمعیتی
  • اهداف تنظیم خانواده
  • تاثیر تنظیم خانواده وفاصله گذاری در سلامت وبقاء کودک
  • اعمال استروژن ها و پروژسترون
  • یائسگی و آبستنی
  • وقایع رحم و تخمدان
  • جامعه شناسی تنظیم خانواده
  • هورمونها وغدد درون ریز
  • تاریخچه تنظیم خانواده در ایران وجهان
  • هورمونهای جنسی تخمدان و بیضه
  • کنترل سرعت ترشح هورمون ها ونقش فیدبک (خودتنظیمی)منفی
  • سیستم هورمونی زن
  • علائم احتمالی حاملگی
  • علائم فرضی حاملگی
مطلب بالا چکیده‌ای از تحقیق و پژوهش اصلی میباشد جهت تهیه نسخه کامل آن از باکس زیر اقدام به خرید و دانلود نمایید
لینک خرید پژوهش مقاله جمعیت و تنظیم خانواده:
تحویل فوری و خودکار فایل با لینک مستقیم بعد از پرداخت
تعداد صفحه: 78
قالب: فایل word

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *